#

ATOOMSCHUILKELDER

Een verhaal dat weer door toeval tot stand kwam. De redactie had 30 jaar geleden al vernomen dat er in de buurt van de Beekhuizenseweg een atoomschuilkelder zou zijn. Er was nergens iets officieel bekend waar dit precies zou zijn. Een buurtonderzoek was de enige mogelijkheid dit te weten te komen. Bij de twee huizen waar de kelder wellicht zou zijn gaf men aan dit niet te weten. Hierdoor zou het verhaal opgelost zijn. Er zou geen Velpse atoomschuilkelder zijn. Een uur na het onderzoek belde een van de bevraagde bewoners op te weten welk adres de kelder toch zou zijn. De redactie ging gelijk op onderzoek uit en trof een allervriendelijkste bewoner van het pand waar de schuilkelder zou zijn. De redactie kreeg toestemming de kelder te bezoeken en foto's te nemen!

 

Bron; Foto's 1 en 2 redactie V.C. d.d. 26 februari 2012, foto 3, link; exclusiefwonennederland.nl/overzicht/448/haitsma_mulier_makelaars/velp-beekhuizenseweg-38.html

 

Bron; Gelders Archief, 1987.

ATOOMSCHUILKELDERS

Er is, voor zo ver bij de redactie bekend en heeft kunnen vinden, vrij weinig informatie over particuliere schuilkelders. Waarschijnlijk waren deze er ook niet zo veel. Wellicht dat ook deze vrij recente geschiedenis nog niet uitgebreid onderzocht is en dus nog niet veel over bekend is.

In Nederland zijn na de Tweede Wereldoorlog vooral schuilkelders gebouwd uit angst voor mogelijke aanvallen tijdens de Koude Oorlog. Deze atoomschuilkelders zouden bestand zijn tegen nucleaire fall-out die volgt op een aanval met kernwapens. Bij de aanleg van veel metrostations in Amsterdam en Rotterdam is een atoomschuilkelder in- of aangebouwd.

Officieel zijn er in Nederland geen openbare schuilkelders meer. Halverwege de jaren tachtig, na afloop van de Koude Oorlog, zette het ministerie van Binnenlandse Zaken een streep onder het schuilkelderbeleid. Nederlandse schuilkelders worden steeds vaker voor andere doeleinden gebruikt zoals opslag, archivering en het onderbrengen van servers. In het nationaal handboek crisisbesluitvorming staat dat de rijksministerraad, als de ernst van de situatie daartoe dwingt, kan verhuizen naar de ‘regeringsnoodzaal’ onder het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Bron; Link; nl.wikipedia.org/wiki/Schuilkelder

De Stichting Nationale Collectie Bescherming Bevolking (NCBB) wil dat verschillende atoomschuilkelders in Nederland een beschermde status krijgen. De stichting maakt zich zorgen om dit cultureel erfgoed uit de Koude Oorlog en wil dat de kelders een beschermde status krijgen Veel gemeenten zouden niet weten hoe bijzonder de kelders zijn die zich in hun gemeente bevinden. De NCBB start daarom binnenkort een campagne en gaat met historische verenigingen om de tafel om te praten over het cultureel erfgoed.

Bron; Link; historiek.net/actueel/beschermde-status-voor-atoomschuilkelders-5495

Een mooi verslag van de technische installaties van grootschalige schuilkelders geeft deze site; www.berchs-heem.nl/nieuws/13-oktober-excursie-atoomschuilkelder

DE HISTORIE

Samen met de bewoonster, mevrouw van der Zee, daalt de redactie de keldertrap af. Het was net of de redactie zelf in een documentaire mee draaide. De weg naar het onbekende, wat krijgt de redactie te zien? Na door meerdere gangetjes en ruimten te zijn gelopen komen we in een grote ruimte, de voormalige werkruimte van architect de heer van der Zee. Op het eerste gezicht een lege werkruimte met wat oude zaken die herinneren aan het architectenkantoor. Een grote, ogenschijnlijke, kastenwand sluit de ruimte aan de linkerkant af. De wand heeft een betimmering van houten schroten, zoals vanaf de jaren 50 veel gedaan werd. Mevrouw van der Zee opent de twee kastdeuren en een enorme ijzeren deur met forse sluitingen komt in het zicht. De ingang van de kelder!

   

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 26 februari 2012.

Met wat kracht, een hendel boven en onderaan de deur, gaat de deur open. Een kleine ruimte met weer een ijzeren deur naar rechts komt in beeld. De eerste deur bevatte, op de aan de deur bevestigde schappen, nog twee originele blikken Victorie noodbiscuits. Wellicht een restant van een groter hoeveelheid voedsel om te overleven. Of het nog te eten was?

 

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 26 februari 2012.

De redactie ging door naar de tweede ruimte. Wat gelijk in het oog sprong was het apparaat dat de lucht zou moeten verversen. Door aan een hendel te draaien zou het apparaat de lucht moeten verversen. Het opschrift op het apparaat is in de duitse taal.

   

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 26 februari 2012.

De ruimte meet ongeveer 2 bij 2 meter. In een wand zit een kleiner ijzeren luik. Dit was het vluchtluik. Of hier een gang of een trap achter zat is niet bekend. Waarschijnlijk zit in de onderstaande luchtpomp een koolfilter om giftige buitenlucht te zuiveren.

 

   

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 26 februari 2012.

De beide ijzeren deuren bevatten een rubberen strip aan de binnenzijde. Deze zouden eventuele schadelijke gassen buiten moeten houden. We kunnen er maar beter niet aan denken hoe het zou zijn geweest als de ruimte echt gebruikt had moeten worden bij een eventuele nucleaire aanval. Na afloop van de rondleiding gaf mevrouw van der Zee aan dat, toen de Koude Oorlogs jaren voorbij waren, de ruimte goed gebruikt kon worden als wijkelder of barretje bij feestjes!

Het is niet geheel duidelijk of de kelder gebouwd is met de bouw van het huis in 1957 of dat deze in 1968 bij een verbouwing is aangebracht. Goed mogelijk is dat deze tussentijds nog aangebracht is. 1968 zou al bijna te laat zijn als bescherming voor een nucleaire dreiging. Wellicht komt de redactie hier nog achter.

De voornaamste reden dat de kelder geplaatst is, volgens mevrouw van der Zee, was de angst die de eerste echtgenote van de heer van der Zee, overgehouden had aan de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog in Indonesië. Aangezien de jaren van de Koude Oorlog de kans op een Derde Wereldoorlog vergroten, was deze angst niet geheel onterecht. Of deze kelders echte overlevingskansen hadden geboden is niet te zeggen. Gelukkig, dat het nooit uitgetest is, zullen we maar zeggen!


Dit artikel is tot stand gekomen met medewerking van mevrouw van der Zee, Velp.

NOVEMBER 2012

Ook in Arnhem wilde men ondergronds aan het Willemsplein, voor als de Russen kwamen! Een voetgangerstunnel werd omgebouwd tot schuilkelder. In 2012 zijn er nieuwe initiatieven om de voormalige voetgangerstunnel/ schuilkelder om te bouwen tot multifunctionele ruimte.

Bron; Kijk voor meer informatie op de speciale website; atoombunkerarnhem.weebly.com/

JUNI 2015

In 2012 bezocht de redactie de, waarschijnlijk, enige atoomschuilkelder van Velp! Geschikt voor 2 personen met handmatige luchtververser! In de kelderdeur bevonden zich 2 blikken Victoria noodbescuits.

De beschrijving op het blik geeft aan; jarenlang houdbaar. De redactie verkrijgt via een aankoop in Westervoort 2 identieke blikken. Dezelfde? Neen helaas, na vergelijk van de foto's blijken de blikken niet hetzelfde. Dit zou te toevallig geweest zijn.

 

De blikken maken nu deel uit van de coll. van Museum Velp. Ze staan symbool, samen met het verhaal en de foto's van de schuilkelder, voor het tijdperk van de Koude Oorlog waar men in Velp ook angstig voor was. Gelukkig dat men de blikken nooit open heeft moeten maken!

HISTORIE BLIKKEN

Deze 2 blikken werden aangekocht bij de Kringloopwinkel in Westervoort. In 1962 werden deze blikken bijv. aan alle inwoners van Rotterdam verstrekt door de BB. Dit gebeurde in meer plaatsen. Dit blik was een onderdeel van een uitgebreider gratis noodpakket.

Verkade garandeerde in 1962 de houdbaarheid voor 5 jaren. Een onderzoek van de Consumentenbond toonde in 2013 toende het volgende over vergelijkbare blikken aan; De noodbiscuitjes bleken goed bewaard gebleven. De enige vorm van bederf was rans (de afbraak van vet). Dit was vooral duidelijk te merken aan een soort chemische geur. De smaak was nog acceptabel. Zie; www.consumentenbond.nl/morello-bestanden/overig/rapport-voedselverspilling-26-4-2013-zonder-groente-en-fruit.pdf

Victoriafabriek Dordtrecht, 1955.

Beschrijving: Victoria noodbiscuits geproduceerd 1962. Blik Victoria noodbiscuits inhoud 72 stuks ongeveer 1 kg. Acht biscuits zijn één noodmaaltijd en bevatten ca. 520 calorieén Ongeopend blikken met 72 noodbiscuits Indien in ongeopend blik koel en droog bewaard jarenlang houdbaar. Het blik heeft een afmeting van 17 x 14 x 10 centimeter.