#

EEN VLIEGTUIG BOVEN VELP IN 1915

Ze keken naar boven en zagen een vliegtuig boven Velp. Dit staat op de achterkant van een ansichtkaart van de Rozendaalselaan uit 1915. Dit is toch wel een beetje bijzonder in 1915! Nederland stond rond deze tijd niet echt bekend als vooruitstrevend land met betrekking tot de luchtvaart. De redactie kocht de ansichtkaart op Marktplaats en kocht niet alleen een kaart maar ook een verhaal!

Een vliegtuig boven Velp in 1915! De redactie kost een ansichtkaart van de Rozendaalselaan in 1915. De kaart is leuk oud maar op zich niet zo bijzonder. Wel het verhaal dat er een vliegtuig boven Velp vloog in 1915!

   

HET VERHAAL OP DE ACHTERKANT

't Is nu prachtig weer. We zijn vanmorgen van Arnhem naar Roosendaal gefietst. Prachtig! Gisteravond zijn we naar Carre geweest. Vanmiddag zijn we van plan een tochtje te maken op de Rijn. Wat zijn de fietspaden hier prachtig. Allemaal met asfalt. Nog mooier dan de grooeten draaibrug Anna! Hier is vanmorgen een vliegmachine over Velp gevlogen. We hebben hem gezien aan deze laan op de ansicht. Groeten A.J. en gericht aan; Den Heer S.K. de Boer, Ureterp Friesland

Tegenwoordig zou het ondenkbaar zijn dat een ansichtkaart met deze adresomschrijving aan zou komen! Als we de ansichtkaart van Ureterp bekijken dan is het misschien niet zo gek dat de dienstdoende postbode wel wist waar Den Heer S.K. de Boer destijds woonde!

Bron; Link; www.frieslandwonderland.nl/bedrijven/systeem/template_10.php

WAAR DE REDACTIE ACHTER KWAM!

De redactie bekeek, na ontvangst van de kaart, de tekst op de achterkant van de kaart. De redactie maakte op het moment van het lezen het volgende op; De kaartschrijvers verbleven waarschijnlijk in Arnhem en hebben wellicht de kaart geschreven tijdens het ontbijt. 's Middags zou er een tochtje op de Rijn gemaakt worden. Het bezoek aan Carre zou uitgelegd kunnen worden als een bezoek aan Musis Sacrum (gebouw bestaat sinds 1847)?

 

  

Bovenstaande ansichtkaarten dateren van rond 1915 en laten de situatie van Musis Sacrum en aan de Rijn in Arnhem met de rondvaartboot uit die tijd, gelegen aan de Rijnkade. De velperweg leidde van Arnhem naar Velp. Deze kon men als toerist natuurlijk begaan per fiets en dan richting Kasteel Rosendaal.

Het waren fietsliefhebbers zo bleek uit het vele fietswerk. De fietspaden rondom Arnhem waren in 1915 blijkbaar keurig met asfalt bedekt. De kaartschrijvers waren hier zeer enthousiast over. De vraag was even hoe de toeristen aan fietsen kwamen? Helaas werd er niet meer beschreven dan bovenstaande over het vliegtuig.

HET ECHTE VERHAAL ACHTER DE TEKST OP DE KAART

Zoals gebruikelijk zoekt de redactie even contact met de verkoper van Marktplaats om even te laten weten dat de kaart verwerkt is in een artikel op de V.C. en wellicht leuk om even te lezen wat er met de kaart gebeurt is. Per omgaande werd gereageerd en de verkoper verklaarde het volgende;

Met heeeel veel plezier de tekst op de site gelezen. Wat zullen mijn voorvaderen dit prachtig gevonden hebben. S.K. de Boer is mijn overgrootvader en was een zeer rijke boer in Ureterp, Friesland. In 1915 had Ureterp maar een heel kleine dorpskern en hij woonde daar buiten. Mijn andere overgrootvader was in die kleine kern de plaatselijke bakker.
Joukje is mijn oma, studeerde in Amsterdam handwerkvakken, trouwde in 1915 en verhuisde met haar kersverse echtgenoot (studeerde in Maastricht) naar de Wilhelminastraat te Arnhem waar hij een baan kreeg op een lagere school als onderwijzer. Die zomer kwam haar 16 jarige zusje Anna ( ging later in Den Haag apothekersassistente studeren)  logeren en maakte n  de meisjes wat fietstochtjes en schreven kaarten aan hun vader!  Mijn vader is in Arnhem in 1916 geboren. In 1918 verhuisden ze naar Den Haag, want daar kreeg mijn opa een baan.
Wat zo opvalt is, dat plattelandsmensen van eenvoudige komaf het zo belangrijk vonden dat hun kinderen gingen studeren en die kinderen er hun hand niet voor omdraaiden om zonder auto en moeizaam openbaar vervoer rustig 100 tot 200 km verderop te gaan studeren en ook nog een liefdesrelatie in stand wisten te houden. En dat allemaal zonder Studiefinanciering of OV Chip, email, sms of telefoon! Met dank aan de heer P. Kramer.
 
De redactie kan niet anders concluderen dat weer een artikel door toevalligheden een compleet verhaal is geworden! Hierdoor is ook het bezoek aan Arnhem verklaart en het gebruik van de (waarschijnlijk) familiefietsen.

HOE ZAT HET NU MET HET VLIEGEN IN NEDERLAND ROND 1915?

In totaal had Nederland 110 vliegtuigen tot zijn beschikking in ‘den Grooten Oorlog’ die zelf gefabriceerd waren of betrokken werden van buitenlandse vliegtuigbouwers. In vergelijking met de ons omringende landen was dit een niet al te hoog cijfer. 

Nederland lag tijdens de oorlog niet ver van het front. Hemelsbreed was de kortste afstand van de Zeeuwse grens tot de slagvelden rond Ieper en Diksmuide niet meer dan 45 kilometer. Boven dit front werden veel luchtgevechten uitgevochten.(28) Een gedeelte van de vliegtuigen die werden ingezet boven de Westhoek van Vlaanderen raakte boven het front de weg kwijt. Door navigatieproblemen landden zij regelmatig buiten het vliegveld waar zij waren gelegerd. Ook door motorpech of schade aan het vliegtuig moest regelmatig een noodlanding buiten de eigen vliegterreinen worden gemaakt. Nederland reageerde op deze landingen door de bemanningen en de vliegtuigen te interneren. De vliegers en waarnemers werden naar kampen in Nederland gebracht en de vliegtuigen werden vervolgens gekocht van het desbetreffende oorlogsvoerende land. Meer dan eens waren de toestellen echter onherstelbaar beschadigd, omdat de bemanning niet wilde dat het in Nederlandse of vijandige handen viel en het toestel onbruikbaar maakte door het in brand te steken.

  Op de foto een Farman dubbeldekker. Het gespotte vliegtuig in Velp? Link; www.forumeerstewereldoorlog.nl/viewtopic.php

De geïnterneerde vliegtuigen werden overgebracht naar Soesterberg en vervolgens werd geprobeerd, als dat mogelijk was, de vliegmachines vliegklaar te maken. In totaal werden er op deze manier 70 vliegtuigen aan de luchtvloot toegevoegd. Een aanzienlijk aantal als je bedenkt dat er in de hele oorlog naast deze zeventig toestellen slechts 110 vliegmachines voorhanden waren. In totaal vlogen er in de Eerste Wereldoorlog in Nederland dus 180 vliegtuigen rond. Door de interneringen werd het vliegtuig als wapensysteem in Nederland aanzienlijk belangrijker; met dank aan onze buurlanden.

Bron; Link; www.marsethistoria.nl/artikelen/luchtvaartafdeling.htm

2 Juni 1915, een noodlanding van een Engels vliegtuig, een BE-2C, in de duinen van Cadzand. Hier werden veel buitenlandse vliegtuigen in beslag genomen.

Bron; Link; www.voetscadzand.nl/Historie/images1900-heden/1915%20BE-2C.html

HET VLIEGTUIG BOVEN VELP

Bronnen;

In juli 1913 kreeg de in Soesterberg opgerichte Luchtvaartafdeeling der Koninklijke Landmacht (LVA), als taak het patrouilleren langs de landsgrenzen ter handhaving van de neutraliteit. Voor de uitvoering van die taak was het vliegveld Soesterberg niet toereikend. Daarom werden hulpvliegvelden ingericht bij Arnhem, Nieuw Milligen, Gilze-Rijen, Venlo en Vlissingen. Het vliegkamp van de LVA lag pal ten noordoosten van landgoedVrijland in de gemeente Arnhem. De onverharde startbanen ervan zijn in april 1940 omgeploegd om gebruik door de Duitsers te beletten.

Bron; Link; nl.wikipedia.org/wiki/Vliegbasis_Deelen

Het patrouilleren langs de landsgrenzen ter handhaving van de neutraliteit kon beter vanuit Schaarsbergen dan uit Soesterberg. De Kemperheide was uiterst geschikt en al snel werd het (hetzij uiterst bescheiden) in gebruik genomen. Aan het einde van 1914 stond er 1 houten hangar en de manschapen verbleven in tenten. Het materieel bestond uit 1(!) Farman dubbeldekker op Deelen. Pas eind 1915 maakten de tenten plaats voor wat kleine gebouwtjes en kreeg het vliegveld Kemperheide een permanent karakter.

Bron; Link; www.museumvlbdeelen.nl/geschiedenis-deelen

Tijdens de oorlog had de Luchtvaartafdeling als belangrijkste taak het verkennen van het luchtruim, onder meer door patrouilles langs de grenzen te vliegen. Hiervoor werden verschillende nieuwe vliegterreinen aangelegd. In 1914 werden er in Arnhem, Gilze-Rijen en Vlissingen vliegvelden aangelegd. Vanuit Gilze-Rijen kon langs de Belgische grens worden gevlogen, terwijl vanuit Arnhem met een tussenlanding in Venlo langs de Duitse grens kon worden gepatrouilleerd. Het vliegterrein in Vlissingen diende als schakel in de kustverdediging. Het vliegveld in Zeeland functioneerde als vertrek- en landingspunt voor vliegtuigen die de Nederlandse kusten bewaakten. Niet veel later, in 1916, kwamen er nog twee vliegterreinen bij: één in Oldebroek, welke ten dienste stond van artillerie-oefeningen en één te Schiphol, gelegen binnen de zogenaamde ‘Stelling van Amsterdam’. Dit laatste vliegveld was na Soesterberg het belangrijkste militaire vliegveld van Nederland. Bron; Link; www.marsethistoria.nl/artikelen/luchtvaartafdeling.htm

CONCLUSIE

Er waren in Nederland weinig vliegtuigen dus was het wel heel toevallig dat er een toestel boven Velp vloog. Waar kwam het toestel vandaan? Ede of Soesterberg? Om de grens met Duitsland tijdens de oorlogsjaren van WO I in de gaten te houden, en deze vrij uitgestrekt was, vloog men met observatievliegtuigen. Er waren hiervoor zelfs rond Arnhem vliegterreinen ingericht. Omdat vliegtuigen van rond 1915 nog niet zo ver vlogen kan het vliegtuig wellicht van het vrij nieuwe en kleine vliegveld Deelen afkomstig zijn geweest? Hier was een Farman dubbeldekker aanwezig. Zullen we het ooit te weten komen? De toekomst zal het leren.