#

DE VAN LENNEPSMOLEN, KENNEDYLAAN

Velpse watermolen aan de Kennedylaan, de van Lennepsmolen, krijgt opknapbeurt. Al geruime tijd liep er geen water meer over het rad van de molen. Mooi het verschil op de foto's onder te zien tussen 1979 en een recente foto.

 

Bron; Link; www.waterradmolens.nl/Gelderland/Lennepsmolen.htm

 

Bron; Link; www.bing.com/maps/

Al tijden stond het waterrad van de van Lennepsmolen aan de Kennedylaan stil. Dit bleef bij de redactie niet onopgemerkt! Al enige tijd wilde de redactie er een artikel aan wijden, tot er in januari een bord op palen voor de watermolen verscheen. Hierop stond aangeven dat er restauratiewerkzaamheden plaats zouden vinden. De redactie dook voor u in de oudste en meest recente geschiedenis van de watermolen. Daarbij bleek ook maar weer eens dat op meerdere sites de geschiedenis van deze molen belicht is. Hierbij is de meeste historische informatie afkomstig van de volgende site, link; www.waterradmolens.nl/index.html.  

Rond 1900.

GESCHIEDENIS

Reeds in 1391 stond op deze plaats een watermolen. De molen heeft zijn naam van de familie Van Lennep, die in de 15de eeuw, tesamen met een aantal stukken land als Stichts leen, in handen was van het geslacht Van Lennep. Dit geslacht was sinds 1535 ook bezitter van het kasteel Biljoen onder Velp. In 1682 werd het geslacht Van Spaen, dat in 1661 Biljoen had verworven, met de molen c.a. beleend. In 1777 volgde de belening ten gunste van Jacob Willem baron van Eck, die het complex op 12 april van dat jaar door koop had verkregen.

Wanneer in 1806 zijn weduwe Margaretha Vijgh een hypotheek neemt, wordt o.m. gesproken van "het getimmer van de molen met deszelvs eigen water, huis, schuur, hoff en boomgaert...groot ruim ene morgen". Bij een zelfde gelegenheid in 1809 is sprake van "...een waterkoornmolen vanouds Lennepsmolen genaamt..."

De molen werd in de eerste helft van de 19de eeuw verkocht aan Coenraad Avelingh wiens vader Cornelis reeds pachter was geweest (een door Coenraad Avelingh vervaardigd schilderij, thans in bezit van drs. G. J. Avelingh, toont de molen in 1790). De familie Avelingh exploiteerde behalve de korenmolen ook nog een schorsmolen en een steenfabriek. Het familiebedrijf werd later veranderd in de N. V. Velpsche Steenfabrieken, Koorn- en Schorsmolen voorheen Gebr. Avelingh.

 

Rond 1900/ 1910.

Rond 1900 werd de molen in eigendom verworven door D. Gerritsen, die hem omstreeks 1920 verkocht aan de Gebr. Gerritsen. Van de waterkracht werd in die periode steeds minder gebruik gemaakt.  

 

Rond 1925.

In 1924 werd de molen als historisch monument door de gemeente Rheden aangekocht. Men kon echter geen definitieve bestemming vinden waardoor de molen steeds meer in verval geraakte.

 

Rond 1935.

Jarenlang diende het markante gebouw als opslag voor de buitendienst van de gemeente.

    

Rond 1945/ 1950.

Het gebouw werd in 1961 door brand grotendeels verwoest. In 1965 stelde de gemeenteraad van Rheden een krediet beschikbaar waarna het volgende jaar met de restauratie werd begonnen. De watermolen is dus drie keer afgebrand, in 1594, in 1629 en in 1961. 

Het herstel, waarvoor ook door rijk en provincie subsidies waren verstrekt, kwam einde 1967 gereed (vgl. H. Kerkkamp, De Van-Lennepsmolen uit puin en as herrezen, Uitg. Oud- heidkundige Kring Rheden-Rozendaal, 1967).

 

Rond 1975/ 1979.

Het drijfwerk van de watermolen bevindt zich in een afgescheiden gedeelte van het molengebouw, dat verder als taveerne is ingericht. Maar in 1982 had de gemeente blijkbaar geld nodig en werd de molen aan A. Kluit verkocht. Deze eigenaar werd in 1993 ook geconfronteerd met een watermolen die in de brand stond. Ook toen werd het monument weer hersteld. Toen Kluit de molen in 1982 kocht, was hij ook eigenaar van restaurant/zalencentrum De Gildebroeders. Hij kocht de molen aan voor het houden van feesten en partijen. Tot op de dag van vandaag is de molen nog compleet in tact, maar ingericht als restaurant. 

 

Bron; Link; www.waterradmolens.nl/Gelderland/Lennepsmolen.htm

WERKING VAN DE MOLEN  

Het eerste dat buiten opvalt is natuurlijk het grote, constant draaiende houten waterrad met een diameter van 2,40 m. De schoepen zijn 1.40 m breed. Het is een bovenslag molen, d.w.z. het water van de beek loopt over het waterrad heen en drijft het zo aan. De wateras loopt door een gat in de muur naar binnen waar het waterwiel (ook onderwiel genoemd) op dezelfde as gemonteerd is.

Binnen in de molen ziet u de twee houten maalstoelen, die op een verdieping - de maalzolder - rusten.

Elke maalstoel bevat twee maalstenen: de ligger, die vast op de vloer ligt en daarboven de loper, die door waterkracht kan worden rond gedraaid. Tussen de stenen wordt het graan (zoals tarwe) tot meel gemalen, waarna het via de schuine meelbak aan de voorzijde in een meelzak terecht komt.

De molenaar kan de afstand tussen ligger en loper nauwkeurig afstellen met de verticale lichtstok links van de meelbak en de lichtboom erboven (waar een leren riem overheen zit). Hierdoor kan het meel grover of fijner gemalen worden. De maalstenen zijn van beton, met stukjes zeer harde kwartsjet in het maalvlak. De loper draait ca. 8 maal zo snel rond als de wateras. Eén maalstoel kan ca. 200 kg meel per uur malen

Boven de maatstoel is het trechtervormige kaar, dat ca. 50 kg tarwe kan bevatten. Hier vandaan loopt het graan in de schuddebak onder het kaar. Deze wordt door de klapspaan - die tegen de vierkante as rust - in beweging gebracht. De loper wordt door het verticale steenspil aangedreven.

Nu staat het steenspil echter niet recht overeind, waardoor het bovenrondsel boven aan het steenspil niet meegenomen wordt door het spoorwiel. Dit grote kamwiel (tandwiel) zit aan het koningsspil midden tussen de twee maalstoelen.

Onder de vloer is te zien hoe het onderste kamwiel kan worden aangedreven door de wateras.

Voorbij de rechter maalstoel zit tegen de muur een verticaal gaffelwiel met een dik touw, de gaffelreep, er omheen. Eigenlijk hoort het gaffelwiel een verdieping hoger te zitten, maar dan had u het niet kunnen zien.

Om de houten as zit een dunner luitouw waarmee de zware graanzakken omhoog gehesen konden worden, óf naar de maalzolder, óf naar het magazijn daar boven. De graanzak wordt vastgehouden door het muldertje, een stukje hout met twee gaten waar het luitouw doorheen steekt.

Tussen de linker maalstoel en de trap staat de steenkraan. Hiermee kan de molenaar de loper ophijsen en omkeren als de groeven in het werkvlak gebild moeten worden.

Rond 2005.

Bron; Link; www.waterradmolens.nl/Gelderland/Lennepsmolen.htm

HET RESTAURANT

Onderstaande foto laat het huidige interieur van de watermolen zien.

Bron; Link; www.de-watermolen.nl/

RESTAURATIE VAN DE MOLEN IN 2012

 

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 4 jan. 2012.

Zoals op de foto van het bord te lezen is vindt de restauratie onder supervisie van de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed plaats. Opdrachtgever is natuurlijk restaurant de Watermolen en de uitvoering door molenbouwer Vaags uit Aalten. Overigens heeft Vaags een leuke site met informatieve zaken over hun lopende en afgeronde projecten, link; www.vaags.nl/index.asp Wat er precies gaat gebeuren zal de redactie voor u onderzoeken. Wordt vervolgt.

JANUARI/ FEBRUARI 2012

 

        Velpse watermolen aan de Kennedylaan, de van Lennepsmolen, krijgt opknapbeurt. Op de foto's de toename van het ijs te zien in 10 dagen tijd!  Bron; Foto links redactie V.C. d.d. 1 febr., foto rechts d.d. 11 febr.  2012. 

Enorme ijsvorming bij waterrad watermolen. De foto's spreken voor zich! De constructie kan het begeven? De eerste 2 foto's zijn rond 1 februari genomen. De andere 4 op 11 februari 2012

 

     

Bron; Foto's redactie V.C.

   

Bron; www.gelderlander.nl/voorpagina/veluwezoom_oost/10559213/Geld-voor-renovatie-molen-in-Velp.ece

START RESTAURATIE APRIL 2012

Watermolen Kennedylaan tijdelijk zonder rad! De restauratie van de watermolen aan de Kennedylaan is begonnen. De beek gaat nu ondergronds en loopt tijdens de restauratie niet meer langs de watermolen, om zodoende het rad te kunnen verwijderen, de overige houtconstructies te vervangen en het muurwerk te restaureren. Staat u bij de molen, dan hoort u de beek ondergronds voorbij razen! Leuk is ook om de restauratie te volgen bij het retauratiebedrijf. Link; www.vaags.nl/molenwerken_projecten_detail.asp

 

SEPTEMBER 2012

Bron; Foto's redactie V.C., 13 april 2012 en eerder bij het verwijderen van het rad door medewerkers van Vaags.Rad van de van Lennepsmolen, Kennedylaan, moet nog gemaakt worden.  Na een telefoontje naar het restauratiebedrijf, link; www.vaags.nl/molenwerken_projecten_detail.asp, bleek dat het oude rad nog in een hoekje van de zaak ligt. We moeten in Velp dus nog even geduld hebben voordat het rad weer vrolijk draait. De redactie heeft met het bedrijf afgesproken dat zodra er gewerkt gaat worden aan het nieuwe rad, de redactie geinformeerd gaat worden zodat enkele foto's gemaakt kunnen worden. We wachten in spanning af!  Zie artikel.

Zie ook link; rheden.nieuws.nl/82759/van_lennepsmolen_te_velp,_wat_is_de_stand_van_zaken

Bron; Foto archief redactie V.C., het oude rad.

OKTOBER 2014 

Rond de klok van 18.20 uur kon de Watermolen zich, na 2,5 jaar, met recht weer watermolen noemen. Toen de kok de put had gedempt ging het water richting het rad stromen. Dit viel echter wat tegen omdat de waterstand van de beek aan de lage kant is, reden onbekend? Nadat de bezem er door werd gehaald kwam het water langzaam over het randje van de bak. De eerste bak van het rad vulde zich en zonder veel moeite draaide het nieuwe rad weer! Het hele restauratieproces heeft wat moeite gekost! Voordat dinerende gasten aan tafel gingen kletterde het Velpse water weer over het nieuwe rad. 

   

 

 

Rad watermolen vandaag, woensdag 7 okt. 2014, aangezet. Komt dat zien om 18.00 uur!!! 

   

Redactie V.C. feliciteerd de uitbater van de van Lennepsmolen, www.de-watermolen.nl/, met de herplaatsing van het waterrad!  

 

Van het originele rad was niets meer te redden. De as en schorren, om het hout rond de as vast te klemmen, worden wel hergebruikt. Het rad is gemaakt van eiken hout. Het hout wordt niet meer behandeld. Vanwege milieueisen mag het hout niet meer in de teer gezet worden. Het degelijke eikenhout gaat vrij lang mee, aldus een medewerker van Vaags uit Aalten,

www.vaags.nl/molenwerken_projecten_detail.asp. A.s. woensdag, rond de middag, zal als alles mee zit, het rad voor het eerst sinds twee jaar weer draaien! Komt dat zien!!!