#

DE AFVALVERWERKING VAN VELP

Toen onze huidige wegwerpmaatschappij nog niet bestond had men welliswaar ook afval maar niet de hoeveelheid waar we tegenwoordig mee worstelen! Trouw komen de SITA wagens de ene maandag voor groenafval en de andere maandag voor het huisvuil, grijs. De continu rokende schoorstenen van de SITA in duiven geven wel aan hoeveel afval we met z'n allen produceren.

Bron; Afbeelding Internet.

DE HISTORIE

Voordat het huisvuil in containers, door bedrijven als de CITA, werd opgehaald werd de vuilophaal gedaan door mannen met paard en wagen en handkarren. Een van die vuilophalers was ook de schillenboer. Ook waren er meerdere stortplaatsen waar inwoners hun vuil konden storten. Hierover is niet veel bekend. Bij de redactie is de stortplaats in de struiken tegenover Scholengemeenschap het Rhedens bekend, aan de Kleinberglaan in Rozendaal. Hierover heeft de redactie tot nu toe geen informatie. In eind jaren 50 deed de vuilniswagen haar intrede.

Bron; Afbeelding Internet.

In de jaren 50 van de vorige eeuw was er een stortplaats in het Velperbroek. Aan het einde van de IJsselstraat liep een onverharde weg naar de Westervoortsedijk in Arnhem. Aan deze weg lag bij de Durk een bunker (B20??). Rechts van die bunker (richting Arnhem) was de stortplaats. Voor de de gemeente  verantwoordelijk werd voor het ophalen van het vuil, werd dat gedaan door ene Willemsen, met een paard en open wagen. Het afval, vuil kon aangeboden worden op willekeurige manier (oude teil, wasketel of een oude kist) en werd door die Willemse bij het huis wegggehaald (wekelijks of soms tweewekelijks). Een vergoeding werd daarvoor aan Willemse betaald. Afval werd dus niet aan de straat gezet. Afval was in die tijd echt afval: papier, blik, oud ijzer vodden werden weer opgehaald door een "lompenjood" waarvoor dan weer een kleine vergoeding gekregen werd. Schillen e.d. door een schillenboer (woonde waarschijnlijk aan de Biesdel). Houtafval werd gebruikt om de kachel aan te maken, dus werd niet weggegooid.
Waarschijnlijk is de voormalige stortplaats helemaal volgebouwd. In gemeentelijke archieven moet de exacte locatie nog wel te vinden zijn? Overigens werd na de oorlog ook nog wel gestort op plekken waar ruines waren: zo werden de kelders  "gevuld". Dat was noch legaal, noch illegaal maar gebeurde gewoon.

Bron; De heer P. Miesyerus

Tot in de jaren 80 konden we ook in Velp volstaan met ijzeren afvalemmers met de naam van de gemeente Rheden op het deksel. Deze werden per huishouden, per twee elke week geleegd.

 

Bron; Foto redactie V.C., 31 aug. 2012.

De foto onder laat mooi de overgang naar ijzeren vuilnisbak zien tot aan de container van 2012. Toen in de jaren 80 de ijzeren vuilnisemmers niet meer gebruikt mochten worden, stond tot 1992 het huisvuil in zakken en dozen aan de straat.  Artikel. Zie ook rheden.nieuws.nl/81400/de_containerwissel_is_begonnen

tevens; www.gelderlander.nl/voorpagina/veluwezoom_oost/11511419/47.000-containers-voor-Rhedense-huishoudens.ece

 

Bron; Foto redactie V.C., 31 aug. 2012.

De inmiddels 20 jaar, sinds 1992, oude containers worden in augustus 2012 vervangen door nieuwe containers. De gemeente streeft er naar twee kleinere containers per huishouden aan te bieden, groen voor groenafval en grijs voor overig huisvuil. Daarnaast krijgen de Rhedense huishoudens een grijze container met blauw deksel voor oud papier. De foto hieronder laat mooi de drie nieuwe soorten containers zien, klaar om uigeleverd te worden.

Bron; Gelderlander. 

Mocht u meer weten over Velpse stortplaatsen? Laat het de redactie weten!

OKTOBER 2012

 In oktober van 2012 namen veel Velpenezen afscheid van hun containers, die de meesten al weer sinds 1991 elke week aan de straat zetten met grof vuil of groen inhoud. Op onderstaande foto te zien, het historisch overzicht, de ijzeren vuilnisbak van eind jaren 50 tot de jaren 70. De vuilniszak, in gebruik van de jaren 70 tot 1991, de eerste versie containers vanaf 1991 tot 2012, de nieuwe containers groen en grijs met de nieuwe versie blauw, voor oud papier. Op het moment dat de containers opgehaald werden, sprak de redactie met de vriendelijke medewerkers van het bedrijf D.V.L. uit Joure, tupalo.com/nl/rd/idq72e,. Zij merkten aan de inwoners van o.a. Velp dat er in dit deel van Nederland een wat meer gehaaster mentalaiteit te bespeuren viel dan in Friesland! Zij hebben binnen de Gemeente Rheden 58 routes waarbij zo'n 50.000 containers opgehaald dienen te worden. De ene helft van de containers gaat naar Roemenie en de andere helft gaat in de schredder. De opbrengst van het schredder afval schijnt al genoeg te zijn om de nieuwe containers te bekostigen. Plastic is op het moment duur, aldus een medewerker van DVL. De mensen van DVL zijn binnen de gemeente 7 weken bezig om alle containers op te halen en verblijven bij Landal in Eerbeek. Op en neer naar Friesland elke dag is wat veel! Zie ook artikel over afvalverwerking van Velp.

 

  

Bron; Foto's redactie V.C., 2 okt. 2012.

MAART 2015, EVEN TERUG IN DE TIJD, RHEDENSE VEEGKARREN

Wederom speelt het toeval een rol bij dit stukje historievergaring! Op een facebook pagina komt de redactie een beoogde voormalige veegkar tegen van de Gemeente Rheden. Deze zou zich bevinden binnen de collectie van het Openlucht Museum in Arnhem. Na wat informatievergaring vooraf is er contact gezocht met het Openlucht Museum en wat bleek . . . er zijn zelfs twee van deze voormalige veegkarren uit Rheden aanwezig!

  

Foto links boven; ooit in gebruik in de gemeente Rheden, staat in het Openluchmuseum! Site van het Openlucht Museum Arnhem, www.openluchtmuseum.nl/ontdek-het-museum/collectie-voorwerpen/object-van-de-maand/straatvegershandkar/ 

Het zou leuk geweest zijn als de kar mee had kunnen draaien in de tentoonstelling van het Passage project van maart/ april 2015. Helaas had het Openlucht Museum op dat moment een uitleenstop. Wat het museum wel aanbod is dat de redactie een kijkje mocht nemen bij de karren voor het nemen foto's en verkrijgen van meer informatie! Beide karren zijn destijds vanuit de Gemeente Rheden in 2008 geschonken aan het Openlucht Museum. Tevens een foto (rechts) van een totaal gerestaureerde kar commons.wikimedia.org/wiki/File:Het_Hoogeland_openluchtmuseum_in_Warffum,_Straatveger_kar.jpg uit het Hoogeland openluchtmuseum in Warffum, Straatveger kar. Op de kar is te zien het wapen van de Gemeente Groningen. Zou het wapen van Rheden . . . ? De kleur is authentiek zoals de karren in Groningen rondreden. Na contact met het museum in Warfum bleek dat er tijdens de restauratie van deze kar geen achtergrond onderzoek is verricht.

Kar 1.
 

De onderstaande gegevens zijn de gegevens zoals deze staan vermeld op de inventarisatieomschrijving van de 2 karren binnen het depot van het O.L.M. Het is zeer waarschijnlijk dat de karren bij de Gazelle fabriek vandaan komen. Het veersysteem, assen en asdoppen lijken heel erg op die van een Gazelle bakfiets van Museum Velp. Er wordt nog onderzoek gedaan naar de maker van de veegkarren. De karren werden in nov. van 2008 aan het museum geschonken door de Gemeente Rheden.   

Handkar/ren van metaal, vermoedelijk uit jaren '50, in gebruik geweest bij de straatvegers van gemeente Rheden. Tussen twee spaakwielen is een liggende metalen gesloten bak gemonteerd met aan voorkant een scharnierende klep en achterkant een vulopening. Aan achterzijde, over de breedte van de kar, een houten handgreep met daaronder een extra metalen bakje voor gereedschap. Bak is  mintgroen van kleur, chasis is donker-grijsgroen en andere delen zwart. Vermoedelijk is de originele kleur een donker groengrijs geweest.

Kar 2.

 
 

MEI 2015

De redactie bezocht een van de Museum depots van het Openlucht Museum. Het doel was om meer informatie te krijgen en foto's te maken van twee voormalige veegkarren van de Gemeente Rheden. De karren bevinden zich nog in de Diogenesbunker. Dit is een bunker die ligt aan de Koningsweg in Schaarsbergen (naast de ingang van Hoge Veluwe). Deze bunker vormde het commandocentrum van de Derde Jachtdivisie (3. Jagddivision) van de Luftwaffe. De depots van o.a. het O.M.A. en het Rijksmuseum gaan samen. Dit naar aanleiding van het het initiatief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en het Rijksmuseum om gezamenlijk een Nationaal Duurzaam Depot te ontwikkelen.

De karren zijn destijds geschonken door de Gemeente aan het museum. De karren worden geconserveerd en zo gelaten in de huidige staat. De redactie zal via diverse fora en sites wat meer informatie proberen te achterhalen. Het O.M.A. beschikt hier zelf niet over. Wellicht valt er ooit nog een medewerker van de gemeente op te sporen die met de karren gewerkt heeft!? Met dank aan de medewerkers van het Museum Depot van het O.M.A.