#

INHOUD GROEN ERFGOED VAN VELP

Klik op de groene woorden voor nog meer informatie over groen erfgoed van Velp! 

Groen erfgoed

Om te beginnen kent de Gemeente Rheden en Velp in het bijzonder, enorm veel groen erfgoed. We hebben het dan over monumentale bomen, bijzondere planten en struiken en niet te vergeten lanen, straataanzichten, tuinen en parken en agrarische bestemmingen.

Het eerste artikel van dit item gaat over de oudste boom van Velp. Welke boom kunnen we rekenen tot de oudste boom van Velp? Volgens de inventarisatie gegevens van de Gemeente Rheden zou/ den dit moeten zijn de Philemon en Baucis. Deze staan bij de ingang van het Beekhuizerbos ter hoogte van het oude Zwembad Beekhuizen.  

HET VERHAAL VAN PHILEMON EN BAUCIS

Een oud echtpaar Philemon en Baucis in Tyana krijgt op een dag bezoek van twee vreemdelingen. Ondanks hun armoede ontvangen ze de gasten met open armen (xenia, de Griekse gastvrijheid) en zetten hun een heerlijk maal voor. In de loop van het verhaal wordt al duidelijk dat er iets bijzonders is met de bezoekers, zo raakt bijvoorbeeld de kruik met wijn niet leeg.  Om hun gasten extra te verwennen, besluiten Philemon en Baucis hun gans te slachten. Philemon rent erachter aan, maar het beest loopt telkens van hem weg. Als de gans bij de oppergod op schoot gaat zitten, stellen de bezoekers zich voor als Zeus en Hermes. Uit dankbaarheid voor de gastvrije ontvangst, die de rest van het dorp niet heeft aangeboden, nemen de goden hun gastheer en vrouw mee naar de heuvel. Dan wordt het hele dorp, behalve de hut van Philemon en Baucis, overspoeld door een zondvloed. Zeus en Hermes vragen of Philemon en Baucis een wens hebben die zij kunnen vervullen als dank voor de gastvrijheid. Philemon en Baucis wensen niets liever dan hun leven lang de twee goden aanbidden. Het kleine hutje verandert plots in een grote tempel. Ook wilden Philemon en Baucis niets liever dan bij elkaar blijven, en als het uur sloeg dat één van hen zou sterven, de ander mee mocht gaan. Zo gebeurde het dat op een dag voor de tempel Philemon en Baucis in een Eik en een Linde veranderden. Nog vele jaren hebben ze daar gestaan, hun stammen in elkaar verwikkeld.  

Foto 1.                                                                                            Foto 2.                                                  Foto 3.

Bron; foto's zomereiken, 1, 2, C. Steenbergh, 1916, foto 3, site ATAG Posbankloop.

 

Voor zover de redactie na heeft kunnen gaan zijn bovenstaande zomereiken de oudste bomen in het gebied van het dorp Velp. Daarnaast zijn er o.a. verschillende soorten bomen gedateerd rond 1875, Park Daalhuizen, Villapark en langs de spoorlijn. Tot ver in de vorige eeuw stond bij de Oude Jan nog een gerichtslinde. Hier werd al recht gesproken rond 1800. Wordt vervolgt.

APRIL 2013

Processierupsbestrijding weer in volle gang. Behoud de fraaie Velpse bomen! Zondagavond met groot materieel werden de eitjes dan wel rupsen bespoten!

Tot diep in de nacht was een gespecialiseerd bedrijf bezig om de processierups in de bomen op een biologische wijze te bestrijden dit gebeurt door middel van aaltjes die in de bomen gespoten worden, deze beestjes zijn de vijand van de rups, dit moet in het donker gebeuren omdat die aaltjes niet tegen zonlicht kunnen. De eikenprocessierups (Thaumethopea processionea) is de rups van een nachtvlinder. Op een groot aantal eikenbomen in vrijwel geheel Nederland kan men in de maanden mei, juni en juli behaarde rupsen aantreffen. Eikenprocessierups nest in een eikenboom. Deze rupsen gaan ‘s nachts groepsgewijs – in processie – op zoek naar voedsel (eikenbladeren); vandaar de naam eikenprocessierups. Na contact met de microscopisch kleine, pijlvormige brandharen van deze rups kunnen klachten ontstaan zoals jeuk, huiduitslag, irritatie aan de ogen of aan de luchtwegen. Bron; www.westervoortplaza.nl/

 

    

DECEMBER 2013

Dat ook meer dan 100 jaar oude bomen soms niet bestand zijn tegen stormen bleek wel uit het omgaan van de enorme Linde in een weiland van de Velperwaarden. De redactie van de V.C. werd getipt door de redactie van Rheden Nieuws, rheden.nieuws.nl/nieuws/20131212/Storm-maakt-eind-aan-groen-erfgoed-Velperwaarden, en ging op onderzoek uit. Het weer van dat moment, forse mist, maakte de onderneming een mooie tocht maar benadrukte daarmee ook het trieste omgaan van de boom.

 

Bron foto linksonder vierluik; rheden.nieuws.nl/nieuws/20131212/Storm-maakt-eind-aan-groen-erfgoed-Velperwaarden

Donderdag 5 dec. 2013, op sinterklaasavond, werd er storm verwacht met windkracht negen en veel regen. Ook landinwaarts waren er zware windstoten, zoals te merken was in Velp en omstreken. De noordwestenwind werd aangewakkerd door een depressie die via het noordelijk deel van de Noordzee naar de Oostzee trok. Een zeer markante boom in de Velperwaarden, deze stond tegen de dijk bij de brug naar Duiven, werd ook door de storm getroffen.

Bron; Foto Bert Veerman, 2011, www.flickr.com/photos/beve28/6220806809/.

Een ode aan de boom

Helaas werd de Sinterklaasstorm van 2013 haar noodlottig. Haar 22 meter lange gestalte ligt nu levenloos in een van de weilanden van de Velperwaarden. Haar takken hulpeloos in de richting van de dijk en de rivier.

 

Automobilisten en fietsers zien haar fraaie gestalte niet meer fier wuiven vanaf de brug naar Duiven. Haar wortels steken als kraaienpoten in de lucht. Bijna krampachtig om toch maar houvast in de klei onder haar te houden.

 

Helaas was zij al ziek. Het binnenste, van haar 3 meter omtrek metende stam, was donker van kleur. Zwarte mieren en ook wespen in een groot wespennest wilden bij haar overwinteren. Ook zij zullen haar verlaten op zoek naar een nieuw thuis.

Als zij eens kon vertellen. Wat heeft zij zoal gezien? Zij trotseerde overstromingen, zal rivierzeilboten en trekschepen over de rivier hebben zien varen,

 

 

Bron; Foto www.meteogelderland.nl/fotoalbum/hoog-water/

zag in 1939 de kazematten op de dijk gebouwd worden, zag jagers en stropers hazen vangen, zag boeren het land ploegen en maaien, voelde koeienruggen strelend langs haar stam en zag wellicht ook de bevrijders in 1945 langs haar gaan. Als zij toch eens kon vertellen! Helaas, zij is niet meer . . .

 

Na enig zoekwerk in de mist werd de ontwortelde boom bereikt. Een zogenaamde Hollandse Linde, Tilia. Een fraaie tocht vanaf het parkeerterrein bij de Beemd II. Een tocht waarbij je konijnen, hazen en reigers verschrikt voor je uit ziet gaan.

 

 

De aanwezige paarden komen je enthousiast begroeten als bewoners van een andere planeet. Je komt over landerijen die afgeschermd zijn met stekelbossages en fraai gevormde wilgen.

De boom leek in de mistsituatie een lugubere gestalte. 22 Meter lang en 3 meter stamomtrek. Het binnenste van de boom zwart en rot. De boom was bij deze storm dan wel bij een andere storm omgegaan. De boom stond op een in het oog springende uitstulping van de dijk. Hiervan is niet duidelijk waarvoor deze gediend heeft. Helaas werden onder de wortelformatie geen overblijfselen van menselijke activiteiten aangetroffen. Helaas kwam door de storm ook een einde aan dit stukje groene erfgoed.

Bron foto; rijninbeeld.nl/wp-content/uploads/Gebiedsrapportage-Velperwaarden.pdf