#

DE BRIEVENBUSSEN VAN TOEN

Oude brievenbus uit de omgeving van Velp in september 2011 aangekocht door de redactie.

Op Marktplaats kwam de redactie deze, toen nog, groene gietijzeren brievenbus tegen. Dit waren de postbussen die door heet Nederland tot in de jaren 70 hingen bij elk postkantoor, winkels en bij openbare gebouwen. Men opent deze bussen met een deurtje aan de zijkant met een sleutel. Deze bus had er gelukkig nog twee. Het sleutelgat was netjes afgedekt met een rond RVS plaatje. Aan de zijkant bevond zich ooit informatie over de lichtingen en wellicht in een houder of op een koperen plaat? Deze ontbrak helaas bij deze bus. De bus weegt meer dan 30 kilo.

De bussen kwamen in onbruik toen men vond dat er meer moderner bussen moesten komen en de breedte van de postgleuf ook breder moest worden. Er zullen heel wat stapels bussen in kelders van postkantoren terecht gekomen zijn. Gelukkig bewaarde men de bussen wel. De bus is bij de vorige eigenaar gekomen door aankoop. De bus is afkomstig van een opruimactie uit de kelders van het voormalige hoofdpostkantoor in Arnhem. De bussen werden na een kelderopruimactie verkocht aan personeel van de PTT. De stapel met bussen, waaruit deze bus afkomstig was, waren allen bussen geweest die in het district van en rondom Arnhem gehangen hebben. De bus heeft een nummer en hierdoor is wellicht te achterhalen waar de bus gehangen heeft. In Velp hebben vergelijkbare bussen gehangen.

   

Bron; Foto 1, redactie V.C. d.d. 19 sept. 2011, foto 2, van internet, hoe de bus origineel behoort te zijn.

Zie voor meer voorbeelden; www.verzamelaars.net/deelnemers/45/jeroen.html

GESCHIEDENIS VAN DE BRIEVENBUS IN NEDERLAND

Op het platteland waren nog steeds de vaak ter plaatse gemaakte houten brievenbussen in gebruik tot in 1870.  In december 1869 kreeg de ijzergieterij De Prins van Oranje te Den Haag de opdracht vijftig hangbrievenbussen te maken. Deze werden voorzien van blikken binnentrommels. Deze binnentrommels werden toegepast zodat de postbeambte, die de bus moest legen, niet bij de brieven kon komen. Het lichten was uitsluitend toebedeeld aan ‘een comptabele ambtenaar ten postkantore’. Vermoedelijk was de brievenbus door een medewerker van de ijzergieterij ontworpen in samenwerking met het Hoofdbestuur der Posterijen.  In 1870 werden de eerste hangbrievenbussen geleverd en geplaatst. Behalve op het platteland werden deze bussen ook gebruikt aan de spoorwegstations.  

In de loop van de tijd bleek dat er een paar functionele wijzigingen nodig waren. Zo kwam de inwerpgleuf aan de zijkant van de bus, zodat dit beter toegankelijk werd voor lange poststukken. Ook werd de luifel boven de inwerpgleuf breder om het inregenen tegen te gaan. Aan de binnenkant van de inwerpgleuf werden ijzeren klepjes aangebracht ter voorkoming van diefstal en tenslotte werd de brievenbus van binnenuit aan de muur bevestigd.

De volgende gieterijen hebben ooit deze hangbrievenbussen geleverd: Pletterij Den Haag, Nering Bögel Deventer, Lovink Terborg, Becking en Bongers Ulft, Diepenbrock en Reigers Ulft. 

Bron; Link; tolhuusleether.ruhosting.nl/de%20brievenbus%20compleet.htm

ACHTERGROND VAN DE KLEINE DE KOO

Het gaat hier om een brievenbus van rond 1954. Ook wel genoemd Kleine De Koo, naar ontwerper Nicolaas Petrus de Koo  (Amsterdam, 4 augustus1881Laren (Noord-Hdeolland), 1 december1960) was een Nederlandsgrafisch ontwerper, boekbandontwerper en binnenhuisarchitect. Als vrije medewerker bij de PTT ontwierp hij voor hen een vignet voor telegrammen, een bladwijzer, voorlichtings- en reclamedrukwerk en de z.g. de Koo brievenbus. De eerste opdracht van PTT aan De Koo betreft de interieurinrichting en de meubels voor de nieuw opgerichte Postcheque- en Girodienst in gebouw Rozenburg in Den Haag. Naast het ontwerpen van drukwerk en wapenborden richt hij voor tentoonstellingen diverse PTT-stands in. De Koo heeft zich nooit gewaagd aan experimenteel ontwerpen, in zijn ontwerpen hield hij vast aan een zakelijke en ambachtelijke stijl. Incidenteel werkte hij ook voor de Glasfabriek Leerdam en voor enige uitgeverijen was hij boekbandontwerper.

Bron; Link; nl.wikipedia.org/wiki/Nicolaas_Petrus_de_Koo

Na de 2e wereldoorlog was er een groot tekort aan brievenbussen. Nicolaas Petrus de Koo kreeg de opdracht twee brievenbussen te vervaardigen. Een grote voor de steden en een kleine voor het platteland.

Bron foto; Link; www.collectiontrade.nl/cms/index.php

De grote was het eerste klaar in 1949. Alvorens deze in te voeren moest er eerst nog een kleine variant ontworpen worden. Beide zouden uit aluminium gegoten worden, maar door de oorlog in Korea kwam er vanuit de overheid een verbod op het gebruik van aluminium buiten het leger om. Dus werden de eerste exemplaren weer noodgedwongen uit gietijzer gemaakt. De grote de Koo kon pas in 1954 in productie worden genomen. De eerste 200 exemplaren werden in gietijzer bij de firma Boessenkool gemaakt in Almelo. De lichtingscijfers werde middels een draaischijf verzet en niet zoals bij de Holland met losse nummers. Later werden ze gemaakt van een aluminium legering omdat puur aluminium bussen niet werden toegestaan vanwege de Koreacrisis, waardoor een tekort aan aluminium ontstond. Deze bussen zijn vermoedelijk gemaakt bij de firma Dikkers en co te Hengelo.

Bron; Link; www.collectiontrade.nl/cms/index.php

De bus was oorspronkelijk rood. Vroeger in hadden de bussen een kleur rood (PMS 485), maar deze kleur verdwijnt steeds meer om plaats te maken voor het oranje van TNT Post. Wat gebeurde er met de oude brievenbussen? Meestal gingen die terug naar het depot van de post, maar er zijn ook exemplaren die nu de tuinen en terrassen van particulieren versieren. Soms heel mooi gerestaureerd, maar vaak geschilderd in een andere kleur om verwarring met de brievenbus van TNT te voorkomen.

Meer over brievenbussen op deze informatieve site, link; www.verzamelaars.net/brievenbussen/index.php

JUNI 2012

Tijdens een raportage van de IJsselstraat kwam de redactie onderstaande brievenbus tegen bij een van de huizen. De oorsprong is (nog) onbekend!

 

Bron; Foto's redactie V.C., 10 juni 2012.

Vondsten op Marktplaats, juni 2012

 

Bron; Marktplaats.

Er blijken toch meer oude brievenbus liefhebbers te zijn in Velp! De heer Peters, Velp, zond de redactie bijgevoegde foto's van zijn brievenbus de Koo (kleine de Koo). Door zijn jarenlange werkzaamheden voor de PTT kon de heer Peters een oude brievenbus verkrijgen toen deze naar het oud ijzer gingen. Het zou hier gaan om een oorspronkelijke Velpse bus! Zie artikel.

 

Bron; Foto's de heer P. Peters, Velp, juni 2012.