#

DEN HEUVEL

De redactie dook in de geschiedenis van Den Heuvel, wat weten we er nu eigenlijk van? Den Heuvel de flats, bepalen min of meer de skyline van Velp, of Velpenaren hier nu gelukkig mee zijn of niet! Dat het ook een van de oudste plekken van bewoning dan wel aanwezigheid van menselijke activiteit is, weten waarschijnlijk veel Velpenaren niet eens.

 

Bron; www.bing.com/maps/

 Bron; Foto Gelders Archief.

DE HISTORIE

De hof benaming (later Den Heuvel) is van prehistorische herkomst. De naam is een herinnering aan de heilige heuvel uit de voor Christelijke tijd, die hier ooit gelegen zou hebben. Rond 1851 zijn er goudvondsten gedaan die dit min of meer aantonen. In 1955 werden er door een arbeider bij het uitgraven van de fundamenten van de villa opnieuw vondsten gedaan. Hierover is niets meer bekend en deze zijn waarschijnlijk illegaal verkocht. 

De oorspronkelijke naam zou Hoevelhuys-erve zijn geweest. Het grondgebied van Hoevelhuys-erve zou aansluitend gelegen hebben aan Avericsxerve (ongeveer gelegen bij de Middellaan). Naast Dealhuyserve, Sealboscherve en Averenck erve behoorde Hoevelhuys-erve in de 10e/ 11e eeuw tot een leen/ schenking van Gravin Adela aan de Abdij van Hohorst.

Links op de prent uit 1810 is nog net het hek van de tuin van de voormalige grondstuk te zien.

Bron; Prent Gelders Archief.

DE HOFSTEDE DE HEUVEL

Naast de wat meer bekend zijnde villa bestond het perceel ook nog uit een bebouwing van een boerderij, die nog veel ouder was dan de villa. Ook deze heeft plaats moeten maken voor de bouw van woon- winkel complex Den Heuvel. Letterlijk stond de voormalige Hubo op de oude hofstede. Dit is mooi te zien op het kaartje onderin links (Verloren Luister, Verdwenen Landgoederen, H. Kerkkamp). 

Vrederechter F.C. van der Burch, later gemeentesecretaris, bouwde de villa Den Heuvel rond 1810. Hij was tevens eigenaar van de hofstede en hield dze in werking als eigen boerderij.

De volgende eigenaresse was volgens het kadaster douariere Van Effen. In 1826 heeft zij waarschijnlijk de villa gekocht. Waarschijnlijk heeft zij ook de hofstede verkocht omdat toen Hendrik Kraayenbrink eigenaar was van de hofstede. Tussen deze jaren en 1851 is de hofstede weer aangekocht door de eigenaar van de villa. Tuinman Caro, de vinder van de goudschat, woonde in 1851 op de hofstede, in de zo genoemde tuinmanswoning.

 

Bron; Foto 1, Verloren Luister, Verdwenen Landgoederen, H. Kerkkamp, foto 2, Velp en Rozendaal in Oude Ansichten, door H. Kerkkamp, deel 2.

DE VILLA 

Vrederechter F.C. van der Burch, later gemeentesecretaris, bouwde de villa Den Heuvel rond 1810. In 1821 overleed hij vrij jong. Tijdens de Franse bezetting was van der Burch, waarschijnlijk gedwongen door de moeilijke economische omstandigheden, ook te werken als boer. Dit deed hij vanuit de oude hofstede. Ondertussen zaten vrouw en kinderen in Kasteel Overbeek. Hiervan waren de muren volgens zeggen sterker bij eventuele aanvallen.

De volgende eigenaresse was volgens het kadaster douariere Van Effen. In 1826 is de villa verkocht, dit zou aan douariere Van Effen geweest kunnen zijn.

In 1851 was de tuinman van Den Heuvel, Dhr. Caro, bezig een gat te graven toen hij opeens een stuk steen boven de grond zag uitkomen. Hij werd nieuwsgierig en begon te graven waarnaar er een grote steen boven water kwam. Dat bleek een offersteen te zijn, dat was de cultusheuvel of sacrale plek waar eens geofferd werd. Het is bekend dat de tuinbaas, wonende op de Hofstede, op een zaterdagmiddag zijn hit (paard) voor de kar spande, een grote kei oplaadde en het zware vrachtje vervoerde naar de Velpse voorheide. Was het de offersteen? Naar de Manegeberg? Van de twee daar liggende grote stenen moet men aannemen dat de kleinste daar vanaf Den Heuvel werd gebracht.

Bron; De heer A. Aartsen. 

 

Wellicht de sten op bovenstaande kaart? Het is de redactie niet bekend of de stenen nog ergens te vinden zijn.

Alle onderstaande bouwaanvragen werden gedaan door de familie van Barneveld van Mathena.

Bron; Gelders Archief

De foto hieronder is gemaakt door makelaar J. Snijders rond 1900. De grote serre is kort daarna overgebracht naar de voorzijde van de villa. Daarom kunnen we concluderen dat de andere onderstaande foto's van later datum zijn en de foto van J. Snijders de oudste foto van de villa is.


Bovenstaande kaart laat de tuinmuur richting het spoor van het grondstuk van de villa zien. Het lange huis links is het huis van koperslager van Rhode. Dit lag op de hoek van de Emmastraat en Molenstraat (nu Pastoor Koenestraat).

  Bron; Foto Gelders Archief, rond 1910.   
Onderstaande foto's laten de villa vermoedelijk zien tussen 1920 en 1930.

   

JAREN 30 TOT 1940  

Het te verwachten matige onderhoud tijdens de laatste 10 jaar voor WOII, de crisisjaren, zal het pand geen goed gedaan hebben. Vermoedelijk al vanaf 1938 tot 1940 was er inkwartiering van Nederlandse soldaten in de villa. Deze soldaten waren gestationeerd bij het Rhedense gedeelte van IJssellinie. Ook tijdens de oorlog had de villa inkwartiering van Duitse soldaten. Onderhouds problemen volgden en waarschijnlijk waren er ook beschadigingen die oorlogshandelingen met zich mee brachten. Al met al geen goede tijden voor de villa. Veel villa’s in Velp hebben natuurlijk last gehad van deze tijden. Helaas zou dit uiteindelijk voor Den Heuvel ook tevens het einde betekenen. 

HUIS DEN HEUVEL NA 1945

Volgens onderstaande bron zou het terrein en huis van Den Heuvel korte tijd een inteneringskamp geweest zijn van collaborateurs. Gelijk na 1945 doet het verhaal de ronde dat er enkele NSB gezinnen onderdak in de villa vonden? Hierover is verder nog niets bekend. Bron; hetverhalenarchief.nl/lijst-van-interneringskampen

Rond 1955 werd het eens zo statige landhuis Den Heuvel gesloopt. De villa was groot, er was geen permanente bewoning in de villa en er was woningnood na 1945. De centraal in het dorp gelegen villa was dus geschikt voor bewoning van meerdere gezinnen. Er hebben rond 1950 in ieder geval 6 gezinnen tergelijkertijd in de villa gewoond.

 

Het verhaal van mevrouw W. (Wil) Selhorst-Janssen, Veenendaal.

Mevrouw Selhorst- Janssen woonde destijds als klein meisje in de villa vanwege de na-oorlogse woningnood. Als je de villa betrad kwam je binnen in een enorme hal met rondom marmer. Hier bevond zich ook het trappenhuis met een statieg trap. In de villa woonden destijds 6 verschillende gezinnen. De meeste gezinnen hadden meerdere kinderen. Elk gezin had eigenlijk maar een kamer. De kamers waren zo groot en hoog dat de kamer vaak in tweeen gedeeld werd met een gordijn, in een leef- en slaapgedeelte. Ook werd in de kamers gekookt. Het was er vaak fris of koud. Kleine houtkachels of potkachels verwarmden de kamers. Ondanks deze situatie was er ook vaak plezier en kende men elkaar goed. Men leefde met elkaar mee bij lief en leed! Leuk was ook het feit dat de kermis, het circus en allerlei dorpsfestijnen in deze jaren op het terrein van de villa plaats vonden. Van de tuin, afgezien van een paar hoge bomen, was geen sprake meer. Het was vooral een gras- zandvlakte geworden. Veel van de gezinnen verhuisden naar de nieuwe wijken zuidelijk van het spoor in Velp.

De bijgevoegde foto's; De kinderen met de fiets, foto boven, zijn een neef van mij en zijn naam is Rens Arends het meisje dat ben ik, Wil Selhorst- Janssen. De oudere vrouw met de fiets die je op de rug ziet is Oma Wijnands de moeder van mijn moeder. De man en vrouw op het bordes zijn mijn ouders Theo Janssen en Bets Janssen Wijnands. Foto's onder; Op de andere foto sta ik met Oma Wijnands. De foto met de  twee spelende kinderen, daar zit ik in het lichte jurkje, het andere meisje is mij niet meer bekend?

    

Bron; mevrouw W. (Wil) Selhorst-Janssen, Veenendaal.

 Het verhaal van de heer P. (Piet) Miesyerus.

Rechts van de villa was nog een (houten?) aanbouw waar auto onderdelen waren opgeslagen. Kort na de oorlog zijn hier een aantal DUKW's gesloopt. De raampartijen van de villa beneden waren voorzien van tuinhekken bij wijze van tralies. Er hebben kort na de oorlog nog gezinnen in gewoond, maar het stond al vrij snel leeg. En doordat de jeugd bezit van het gebouw nam, degradeerde het al vrij snel. Ook was er nog een tuinhuis (restanten van, niet meer dan muren en dak) aan de zijde van de Beekstraat ongeveer ter hoogte van de watermolen. Hier waren een aantal sterkstroomkasten aangebracht voor stroomvoorziening van kermis en circus. De Heuvel was een spannend gebouw. Er werd veel beleefd. Het terrein was altijd een verzamelpunt voor jongens om te voetballen.  

Bron; de heer P. (Piet) Miesyerus. 

DE PERIODE NA 1955

In 1955 zou naar verluid Villa Den heuvel gesloopt zijn.

 

 

Bron; Foto's Gelders Archief, 1957.

 

Op onderstaande foto rechts is nog net de achterkant van de voormalige Albert Heijn op de plek van Hema te zien.

Rond 1968 werd achter het terrein van het oude postkantoor gegraven. Waarschijnlijk heeft hier een graaf (gracht) gelegen. Dit zou een afscheiding zijn geweest van de nachtweiden. Hier werden de schapen 's nachts neergezet. De donkere kleur op de onderstaande foto van de grond ten opzichte van de omliggende gele grond bevestigd miscchien de ligging van de graaf.

Bron; Verloren Luister, Verdwenen Landgoederen, H. Kerkkamp, foto 1968.

 

Bron; Foto's Gelders Archief, 1968/ 1969, foto hierboven laat de werkzaamheden voor de overkluizing van de Rozendaalse Beek zien. Onderstaande foto eveneens de werkzaamheden in 1969. Foto genomen vanaf de Pastor Koenestraat. Bron; Dhr. S. Oud.

DE BOUW VAN DEN HEUVEL, FLATS, 1969/ 1970

 

 

 

 Bron; Foto's Gelders Archief.

De parkeergarage onder Den Heuvel.

De kers op Den Heuvel is terug! Voor het derde jaar op rij, de kersenkraam van Paul Roelofsen op parkeerplaats Den Heuvel in Velp.  Roelofsen verkoopt zijn fruit vanuit een opvallende kraam, een enorme kers met een hoogte van bijna vijf meter. Zie ook; www.regiobodeonline.nl/nieuwsoverzicht/20-07-2011-15-19-rheden-kunstzinnige-kers/

 

 

Bronnen;

- Gelders Archief.

- Velp en Rozendaal in Oude Ansichten, door H. Kerkkamp, delen 1 en 2.

- Verloren Luister, Verdwenen Landgoederen, H. Kerkkamp.

- De Oostelijke Veluwezoom in Oude Ansichten, E.J. Jansen, Oudheidkundige Kring Rheden- Rozendaal.

- Ambt en Heerlijkheid, jg. 58, num. 176, sept. 2012, De Oude Jan - Velp, De Vroegste Geschiedenis, deel 3, F. Tesser en P. Kamper sr.

- De heer A. Aartsen.

- De heer P. (Piet) Miesyerus