#

LARENSTEIN

Naar aanleiding van de sloop van het voormalige Klooster Larenstein maakte de redactie onderstaand artikel. De sloopvergunning; Verleende omgevingsvergunningen: Larensteinselaan 26-a, 6882 CT Velp: slopen van een voormalig klooster (Van Hall Larenstein).

De sloop was enkele maanden vertraagd vanwege problemen met de vergunning. Ook werd er meer asbest in het gebouw aangetroffen dan van tevoren was geïnventariseerd.  De sloop van het klooster stond in eerste instantie gepland voor augustus. Wat er op de plek van het klooster komt is nog onduidelijk. De directie van Van Hall Larenstein wil het landgoed verder ontwikkelen tot 'kennislandgoed'. Bron; resource.wur.nl/organisatie/detail/sloop_klooster_larenstein/

Bron; Foto Google Earth.

GESCHIEDENIS

Historicus H. Kerkkamp beschrijft dat er van Larenstein voor het eerst sprake is in 1699. Het wordt beschreven al een seeker hofstedeke mitsgaders met schuer en geplant dear op steande. Het landgoed was eigendom van de familie de Voocht. Er waren ook familiebanden met de heer van Presikhaaf.

In de 18e eeuw wordt er dan allerlei verervingen een nieuw huis gebouwd. In 1892 is Larenstein aangekocht door het Aartsbisdom Utrecht. Het goed werd bestemd voor het gesticht van de Zusters van den Goeden Herder. Hiervan stond het moederhuis in Zoeterwoude. In 1893 werden een nieuw gesticht en de kapel gebouwd. In 1906 werd het oude landhuis gesloopt. Hierin woonden tot de sloop de zusters. Vervolgens werden er nog een kapel, school en rectorswoning gebouwd. Ook de Laarweg behoorde tot het goed.

Het landgoed rond 1700.

 

Het huis rond 1850.

Bron; 3 Bovenstaande afbeeldingen afkomstig van link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/

Het landgoed Larenstein is een unieke locatie aan de rand van Velp met een bijzondere flora en fauna en is ongeveer 17 ha groot.  

 

Bron; Foto's Larenstein jaren 50 en heden. Link; www.amanita.fotovidi.nl/larenstein.ph

Bron; Link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/ Bouw en opening van de St-Gerardusschool, 1924.

Ruim tachtig jaar, tussen 1892 tot 1973, dreven de Zusters van de Goede Herder daar aan de rand van Velp een internaat waar duizenden meisjes (in 1932 woonden er bijvoorbeeld maar liefst 335 in getal) onder een onbarmhartig regime werden 'opgevoed'. In het 'liefdesgesticht' vonden twee groepen meisjes onderdak. 'Gevallen meisjes' die in aanraking waren geweest met justitie of een buitenechtelijk kind hadden gekregen, en weesmeisjes van katholieke huize.  
 
LARENSTEIN IN DE JAREN 40
De verwoestingen door het oorlogsgeweld in 1945. Het lijkt alsof dit gedeelte van het klooster al kort na WOII verdwenen is?

Inmiddels is een groot deel van het klooster verdwenen, en is het terrein voor exploitatie overgenomen door Hogeschool Van Hall Larenstein en Helicon.
Bovenstaande afbeelding is een interieurimpressie uit vermoedelijk de jaren 50?
 


De kapel van Larenstein. Deze blijft behouden en ondergaat zelfs verbeteringen bij de toiletgroep, isolatie en electra. De zaal wordt gebruikt voor bijeenkomsten en bijv. examens.

EEN BESCHRIJVING DOOR JOHN JANSEN VAN GALEN

Larenstein was voor de bewoners van Velp een geheimzinnig klooster. Volgens geruchten werd het bewoond door ‘gevallen meisjes’.

Aan de rand van mijn geboortedorp lag het klooster, ommuurd, afgesloten van de buitenwereld, vlak bij het zandlichaam voor een autosnelweg naar Duitsland die de mensen in de oorlog het Hazenpad noemden omdat ze hoopten dat de bezetter dit maar gauw zou kiezen.

Van wat zich achter die muur afspeelde wisten wij, protestanten, niks. Dat was logisch, je had niks te maken met het katholiekendom en wilde er niks mee te maken hebben. Maar de katholieken in Velp bleken er, als je hen al ooit sprak, evenmin iets vanaf te weten. Het heette dat er ‘gevallen meisjes’ in het klooster zaten.

Gevallen meisjes! Het begrip maakte onze verbeelding gaande. Hoe zagen gevallen meisjes eruit? Helaas vertoonden ze zich nooit, al moeten ze later, in de jaren zestig, groepsgewijs en onder strenge begeleiding van nonnen wel eens een wandeling gemaakt hebben langs de straatweg die van Arnhem naar Zutphen voerde.

Heb ik ze toen gezien of heb ik mij dat alleen maar verbeeld? In mijn herinnering zien ze bleek en schichtig, in grauwe schooluniformen. Van de wuftheid van het begrip gevallen meisje bleef niks over.

Tegen mijn jeugdvriend Jan Siebelink, romancier, bracht ik in een interview die meisjes uit dat klooster Larenstein eens ter sprake. Daarop ontvingen wij een brief van een mevrouw uit Brabant. Onze terloopse jeugdherinnering bleek voor haar een oude wonde.

Haar moeder had, al was ze geen gevallen meisje maar een kind uit een ‘moeilijk gezin’, haar hele jeugd in het klooster doorgebracht. Het had haar leven overschaduwd en, naar zij aannam, van honderden lotgenoten, vrouwen die nog in leven moesten zijn. De historie van dat meisjesinternaat was volgens haar ‘in de doofpot gestopt’ en moest voor die vrouwen ’bespreekbaar gemaakt’ worden. Konden wij daar niet iets aan doen?

Het toeval wilde dat ik kort daarop werd uitgenodigd een lezing te houden in de voormalige kapel van het klooster. Het moest, zoals zoveel kloosters, in de jaren zeventig opgedoekt worden en sedertdien is er een internationaal agrarische hogeschool gevestigd. Ik nam de gelegenheid te baat bij de directie te informeren naar de geschiedenis van het complex, maar niemand bleek mij en die Brabantse mevrouw verder te kunnen helpen. Een archief was niet aangetroffen en de nonnen waren bij de overdracht weinig mededeelzaam geweest.

Ik besloot de brief uit Brabant door te sturen naar het VPRO-radioprogramma OVT. Was dit niet bij uitstek onvoltooid verleden tijd!? Een tijdje later kreeg ik bericht dat redactrice Astrid Nauta begonnen was naspeuringen naar het klooster te verrichten. En weer later dat ze met veel moeite enige vrouwen had opgespoord die er als meisje hadden gewoond en daar wel over wilden vertellen. Ten slotte ontving ik van haar de uitgetikte opnamen van die gesprekken. Ik las ze en stond versteld.

Ruim tachtig jaar, tussen 1892 tot 1973, dreven de Zusters van de Goede Herder daar aan de rand van Velp een internaat waar duizenden meisjes (in 1932 woonden er bijvoorbeeld maar liefst 335 in getal) onder een onbarmhartig regime werden ’opgevoed’. Het waren wezen, kinderen die om allerlei redenen uit huis waren geplaatst en meisjes die zoals dat heet ‘met justitie in aanraking waren geweest’. De details zijn verbijsterend.

   

Bron; Link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 21 nov. 2011. Wellicht zijn dit dezelfde ruimtes, jaren 50 en 2011?

Bij hun intrede op Larenstein kregen ze niet alleen ‘gestichtskleren’ maar ook een andere naam, doorgaans van een katholieke heilige. De ontpersoonlijking werd grondig ter hand genomen. De meisjes wisten niets van elkaars achtergrond en vroegen er ook niet naar (want het was, zoals er een zegt, je enige stukje privacy).

De eerste uren van de dag mochten ze niet met elkaar praten, op het stiekem uitwisselen van adressen stond straf. En die straffen waren niet mis: opgesloten worden in een donkere kast, op je blote knieën knielen in harde grauwe erwten.

Naar huis gingen de kinderen nooit, visite van familie kregen ze zelden en als er al bezoekers kwamen werden deze ontvangen in een kamer met een traliehek dat hen scheidde van de meisjes. En die mochten vooral niet vragen om eens vaker te schrijven: intimiteit was bedreigend voor de orde in het klooster. In de herinneringen overheerst gebrek aan liefde.

Astrid Nauta sprak vrouwen die naar Velp waren gestuurd omdat hun moeder de opvoeding niet aankon, maar ook met eentje die omgang had met een Turkse jongen. Dat was genoeg voor jarenlange opsluiting in deze katholieke kindergevangenis.

Er zaten ook meisjes die ‘een kind hadden gehad dat hen was afgepakt’. Maar de meesten waren, als ze omstreeks hun twintigste Larenstein verlieten, volkomen wereldvreemd. Eentje zag een pasgeboren jongetje en schrok zich een hoedje: ze dacht dat het kind mismaakt was.

Regelmatig klommen meisjes over die hoge muur om te ontsnappen aan het onbarmhartige en liefdeloze regime op Larenstein. De meesten werden door een onbezoldigd veldwachter in de kraag gevat voordat ze de tram naar de vrijheid konden nemen. Het veroorzaakte onder ons protestanten nooit opschudding. Zo gingen roomsen blijkbaar met ‘gevallen meisjes’ om en in het toenmalige Nederland liet men elkaar nu eenmaal ‘in zijn waarde’.

Door; John Jansen van Galen

HET TRAUMA VAN LARENSTEIN

Helaas werden hier meisjes opgevangen (opgesloten) waar huiselijke problemen, ongewenste zwangerschappen of andere problemen speelden die niet rijmden met het katholiscisme van de jaren 30 tot in de jaren 50 en 60. Een zeer streng regime zoals u kunt lezen op de site met de volgende link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/

Bron; Link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/

HOGESCHOOL VAN HALL- LARENSTEIN

Hoe werd klooster Larenstein nu Hogeschool? De redactie gaat voor u op zoek naar het antwoord. Alvast een impressie van een introductie activiteit, nog voor het inmiddels gesloopte klooster. 



Deze eerstejaars moeten in de hot tub even bijkomen van de eerste activiteiten tijdens de introductieweek bij VHL in Velp. Onder het motto 'Gein op Larenstein' kregen de introductielopers tal van zeskampachtige spelletjes voor de kiezen. Een makkelijker manier om elkaar snel wat beter te leren kennen is er haast niet. Net als voorgaande jaren hebben de eerstejaars hun tentjes opgezet op het grasveld achter de school, waardoor het landgoed is veranderd in een grote camping. Op de laatste avond van de introweek wordt het fietsenhok op Larenstein omgetoverd tot een klein, maar inmiddels vermaard poppodium: Laarpop.

Bron; Link; resource.wur.nl/student/detail/eten_spelen_feesten/

LARENSTEIN IN HET NIEUWS

landgoed Larenstein in Velp staan nog oude bijgebouwen die deel uitmaakten van het klooster en opvoedingsgesticht dat daar tot 1973 gevestigd was. De gebouwen werden enkele jaren verhuurd aan een vmbo, maar staan inmiddels al anderhalf jaar leeg. De directie van Van Hall Larenstein wil de gebouwen laten slopen omdat ze geld kosten. 'We betalen onroerend zaakbelasting en het beheer kost geld. Bovendien zijn er risico's op ongelukken en vandalisme', verklaart directeur Bedrijfsvoering Rien Komen.
De medezeggenschapsraad van Larenstein was kritisch, maar de meerderheid stemde toch voor de sloop. 'Eerst zou er een nieuwe weg door het Kapellebos komen om het puin af te voeren. Maar nu was het voorstel om dit via de bestaande weg te doen. Dat heeft meegespeeld in de besluitvorming', aldus MR-voorzitter Dennis de Jager. Het landgoed in Velp heeft namelijk
een grote rijkdom aan flora en fauna.
Waarschijnlijk worden de gebouwen in de zomer gesloopt. Eerst moet de sloop worden aanbesteed. 'Daar is het een nu gunstige tijd voor in de bouw', aldus Komen. Ook moet rekening worden gehouden met de gierzwaluwen die in de gebouwen nestelen en moet worden voorkomen dat de vleermuizen er vervolgens hun intrek nemen.

Wat er met de vrijgekomen grond gaat gebeuren, is nog niet duidelijk. De directie vindt dat het landgoed beter benut moet worden. Komen: 'Het landgoed moet the place to be worden als het om actuele kennis over natuurbeheer, watermanagement en landschapsinrichting gaat. Een smeltkroes, waarin studenten, docenten, onderzoekers en het bedrijfsleven een plaats vinden. Meer bekendheid kan er ook voor zorgen dat we meer studenten trekken of meer projecten kunnen doen.' Ook noemt Komen opties als de vestiging van groene bedrijven of studentenhuisvesting op het landgoed om financieel beter uit te kunnen. De plannen voor een
'Nature Valley' komen niet uit de lucht vallen, maar hebben stilgelegen sinds het vertrek van Komens voorganger, Martin Jansen.
Momenteel vindt een brainstorm plaats met de opleidingsdirecteuren . Daarna wordt de haalbaarheid bekeken. De medewerkers en studenten zullen er ook bij worden betrokken, aldus Komen. 'De expertise die bij de opleidingen aanwezig is, willen we graag gebruiken in de planvorming.'

Bron; Link; resource.wur.nl/organisatie/detail/sloop_oudbouw_op_landgoed_larenstein_in_velp/

Wordt vervolgt.


Bron; Foto redactie V.C. links d.d. 20 nov. 2011, ingang rechts van het Shell station, foto rechts 21 nov. 2011.

DE SLOOP VAN HET KLOOSTER

 

Bron; Foto redactie V.C. d.d. 21 nov. 2011. Foto 1 is een overzicht van het calamiteitenplan, zoals deze op verschillende plaatsen in het gebouw hingen. Rechts een foto van het net zoals het in werkelijkheid was.

 

Op de foto links zien we een jongere vleugel van het gebouw, te dateren of eind jaren 30 of rond 1950? Het naar voren uitstekende deel van het trappenhuis heeft een glas- en loodraam tot bovenaan toe. Het glas had voornamelijk de kleuren rood en geel. Op de punt van het trappenhuis bevindt zich nog een kruis. De redactie zoekt uit wat hiermee gaat gebeuren.

 

Het vrij sober gebouwde klooster had onder de ver overstekende goot een gepukkelde muurrand. De ramen waren allen uitgevoerd in metaal. De slopers gaven aan dat de kwaliteit van het oorspronkelijke klooster degelijk was maar de ramen van een slechte kwaliteit staal waren. De degelijke deuren gaan voor een groot deel naar Nijmegen. Hier worden op het moment van schrijven veel oude panden gerestaureerd waar deze deuren een plek krijgen, aldus een van de medewerkers van BAM.

 

De foto links laat de voormalige eetzaal of recreatiezaal in 2011 zien. De 3 oude foto's laten de oorspronkelijke indeling zien. Bron; link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/

 

  

Dezelfde achteringang in betere tijden en op 21 nov. 2011.

De rondgang van binnuit in de gang gezien en dezelfde wand vanuit de binnenplaats gezien.

 

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 21 nov. 2011. Op de foto laatste foto is de overdekte binnentuin te zien. Deze was oorspronkelijk niet overdekt en de gang rondom deze binnenplaats zal ongetijfeld een oorspronkelijke kloostergang hebben moeten symboliseren. Mooi detail de oorspronkelijk buitenplantenbak als geheel van de muur. De middelste foto (waarschijnlijk jaren 50?) is het beeld van de goede herder centraal op de binnenplaats? Bron; Link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/

 

Bron; Link; portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/ en foto's uit de collectie van Albert Alberts, Velp.

 

Huidige standplaats beeld bij Huize Euphrasia, Denneweg, Bloemendaal. (nov. 2006)

Bron; Link; goedeherder.blogspot.com/2007/10/goede-herders-nederland.html

Hetzelfde beeld van de goede herder op de binnenplaats; Foto 1, 1937, foto 2 1990, foto 3 en 4 verwijdering van het beeld in 1991. Op transport naar Bloemendaal.

   

  • Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 2 dec. en 21 nov. 2011. Sloop gaat voort

DE VOORTGANG VAN DE SLOOP

De redactie bracht op 8 dec. wederom een bezoek aan het te slopen klooster. Een deel van het gebouw was al weg. Hierdoor was mooi zicht op de oude binnenplaats, die nu ook geen overkapping meer had. Het enorme gebouw is een doolhof van kamers, gangen en tussenkamers en ontelbare kleine en grotere kasten en kastruimten. Tevens trof de redactie een transportlift aan. Hierop bevond zich nog het plaatje dat aangaf dat de lift naar de was en strijkruimte ging. Zie onderstaande foto. Wat opviel waren de ontelbare gietijzeren behuizingen van de oude stoppenkasten.

Bron; Foto;s redactie V.C. d.d. 8 dec. 2011.

 

Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 8 dec. 2011. Achteraanzicht, zolder, keuken en electra voorzieningen.

  Bron; Foto's redactie V.C. d.d. 28 dec. 2011.

Redactie brengt waarschijnlijk laatste bezoek aan restant van het klooster van Larenstein!

 

Bron; Foto's redactie V.C d.d. 24 jan. 2012.

Klooster Larenstein, alleen wat puin rest! Zie ook artikel Larenstein.

 

   

Bron; Redactie V.C., foto 1, d.d. 21 nov, 2011, foto 2,3 en 4 17 feb. 2012.

Dit artikel is tot stand gekomen met hulp en bijdragen van;

- De familie Alberts, Velp.

- Medewerkers van Dalen, Sloop en Asbestsannering.

- Hogeschool van Hall, Larenstein, Velp.

- portalettes.vpro.nl/artikelen/10196928/