#

 HET VEER IN VELP OVER DE IJSSEL

 Dit artikel over het Velpse veer is samengesteld uit meerdere onderstaande bronnen.  

HET VELSPE VEER 

Het Velpse veer moeten we in een noemer noemen met boerderij de Steenwaard. Hier woonde meestal ook de familie van de veerman/ agrarier. Deze oorspronkelijk tot het landgoed Biljoen behorende fraaie T- boerderij annex voormalig veerhuis met schuurtje is gelegen nabij de IJssel in de Velperwaarden op een lichte verhoging in het landschap.  

Het veer bestond uit een voetveer dat de verbinding vormde tussen Velp en het aan de andere zijde van de rivier gelegen Lathum. Het pand wordt reeds vermeld als veerhuis, stal en erf op het in het in 1817 ingemeten kadastraal minuutplan van 1832 en heeft dan als eigenaar A.J. van Spaen van de Ringelenberg en Biljoen. Zie de foto’s van de kaarten; Kaart aangevende de weg lopende van de straatweg Arnhem-Zutphen langs Biljoen naar het veer bij de Steenwaard. Uittreksel uit het kadastraal minuutplan Velp Sectie B en C. Het noordwesten boven.

 

Vanaf de 17de eeuw tot in de jaren zeventig van de 20ste eeuw heeft tussen Velp en Lathum een voetveer gevaren. Het veerhuis lag ten zuidoosten van kasteel Biljoen en Overhagen en werd verpacht.

Het voetveer legde in een uiterwaarde aan ten westen van Lathum, waar in het verleden bij laag water het vee door de IJssel werd gedreven. Het veer was vooral van belang voor de boeren uit Lathum en Bahr, die twee keer in de week hun waar op de markt in Arnhem verkochten. In de 20ste eeuw zette het veer ook veel arbeiders van de steenfabrieken en scholieren over.

Het veerhuis met theetuin speelt een grote rol in de roman De overkant van de rivier van de uit Velp afkomstige schrijver Jan Siebelink. In deze roman wordt onder meer beschreven wat voor impact de aanleg van de brug voor de A12 van Arnhem naar Oberhausen had op de veerman en zijn familie.

Door de brug raakte het veer overbodig en werd het opgeheven.  

DE ACHTERGROND VAN DE VEREN  

De IJssel vormt met haar ligging een barrière voor het verkeer van en naar Oost-Nederland. De vroegste rivierovergangen bestonden uit zogenaamde voorden. Dit zijn doorwaadbare plaatsen waar het water niet te diep was en waar gemakkelijk overgestoken kon worden. Na de bedijkingen van de grote rivieren in de 13de eeuw, werden veel rivieren te breed of te diep om over te steken. Vaak werd een oplossing gevonden in overzetveren. Het eigendom van het veer was vaak gebonden aan het eigendom van beide oevers. Wanneer men echter maar één oever in zijn bezit had, was men eigenaar van een half veer. Door verpachting van het veer aan een veerbaas kon het gewoon functioneren. Tussen Arnhem en Zutphen zijn meer dan zes (voet)veren geweest. Die van Rheden, Dieren en Brummen zijn nog in gebruik. 

HET EINDE VAN HET VELSPE VEER  

Bij echt hoog water is het Veerhuis aan de IJssel niet bereikbaar. De bewoners moeten dan met een boot het contact met de vaste wal onderhouden. In de loop van 1975 werd de veerverbinding tussen Velp en Lathum, aan de overzijde van de IJssel, definitief opgeheven. Voor recreanten vaart er 's zomers een pontje bij Rheden, dat voetgangers en fietsers naar het recreatiegebied Rhederlaag kan brengen.

 

DE FOTO’S VAN DE HEER W. VAN LITH  

De laatste veerbaas van Velp! De vader van de heer W. (Willem) Lith had begin jaren 50 van de vorige eeuw de pacht van het veer met de roeiboot. In zijn beginperiode als veerbaas roeide hij nog met een houten roeiboot heen en weer. De kunst was om door de stroming goed tussen de kribben uit te komen.

 

Een paar jaar later heeft hij hiervoor een motorboot laten bouwen. Genaamd; “De Vooruitgang”. Later werden er ook roeiboten en kano’s verhuurd en werd er met de speedboot gewaterskied.

 

Toen in 1955 Zwembad Beekhuizen haar deuren opende werd het zwemmen in de rivier verboden. Echter de niet-chloor zwemmers bleven het zwemmen volhouden in de IJssel. Tijdens de aanwezigheid van de veerbaas was dit niet z'n probleem. De boot kon ingezet worden als het voor sommige rivierzwemmers moeilijk werd. De heer van Lith heeft dan ook meerdere malen de politie gevraagd om het rivierzwemmen na 1955 toe te staan, zodat zij in bijzijn van de veerbaas veilig konden zwemmen. Dit werd dan gedoogd!

Toen het Viaduct over de IJssel bij Duiven/Westervoort in 1961 opende, was het eigenlijk over met het veer. In eerste instantie zou er geen fietspad op de brug komen. Toen dit wel het geval was, namen de fietsers de brug en verviel ook deze veerklandizie. De pacht is vervolgens over gegaan op een nieuwe pachter. Deze, woonde in een woonboot bij de Steenwaard, heeft het nog even volgehouden en is er uiteindelijk ook mee gestopt. 

Herinneringen van een geboren een getogen Velpenaar uit z.g. Velp- Zuid.

Bron; De heer W. van Lith

Er is zelfs een vereniging voor veerponten; www.voetveren.nl/index.php

Bronnen;

- monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php

-  www.mijngelderland.nl/inhoud/specials/de-ijssel-in-beeld/veren-en-bruggen 

- www.absolutefacts.nl/gelderland/velp/straat/lathumseveerweg.htm

     - Het Gelders Archief  

-      - De heer W. van Lith